Samen met andere partners neemt de gemeente Utrecht deel aan het Europese CodeZero‑project (Horizon Europe). In het kader van deze samenwerking organiseerde de gemeente op 16 april een sessie over zero‑impact e‑commerce en stadslogistiek. Diverse gemeenten betrokken bij DMI zoals Den Haag, Nijmegen, Breda, Eindhoven, Dordrecht en Tilburg waren als deelnemer aanwezig.

Het programma bestond uit presentaties over lokale uitdagingen op het gebied van stadslogistiek, gevolgd door een bezoek aan de pilotlocatie Paardenveld. Hier is een microhub voor thuisbezorging van boodschappen ingericht. In de middag gingen deelnemers tijdens interactieve workshops aan de slag met concrete cases rond de opschaling van deze initiatieven binnen Europa.

De deelnemersgroep was divers: verschillende gemeenten uit Nederland, België en Noorwegen, bedrijven zoals IKEA, Jumbo, en Amazon, onderzoekers van TNO, universiteiten en hogescholen uit Nederland, Italië en Noorwegen, én meerdere vervoerders. Het doel van de dag was duidelijk: kennis delen, van elkaar leren en gezamenlijk zoeken naar toekomstbestendige oplossingen voor stedelijke logistiek.

Hieronder een samenvatting van de diverse deelsessies;

Bevoorrading van de historische binnenstad van Utrecht

Stan de Caluwé lichtte de specifieke situatie in de Utrechtse binnenstad toe. De historische werfkelders en grachten waren ooit ideaal voor vervoer over water, maar zijn niet gebouwd om het gewicht van moderne, zware logistieke voertuigen te dragen. Utrecht stelt hierom strikte eisen aan aslasten en totaalmassa’s van logistieke voertuigen in de binnenstad. Lichtere en aangepaste voertuigen zijn dan ook een essentieel onderdeel voor toekomstbestendige stadslogistiek.

Stan omschreef de aanpak van Utrecht als ‘sweet & sour’. Aan de ene kant zijn er beperkingen (sour): de zero‑emissiezone, aanvullende aslasteisen en verscherpt toegangsbeleid voor kwetsbare delen van de stad. Aan de andere kant probeert de gemeente ondernemers actief te ondersteunen in de overstap naar alternatieven en zo gedragsverandering te stimuleren (sweet).

Zo loopt er een pilot met lichte elektrische cargo‑voertuigen (LECV’s), cargobikes en trailers. Utrechtse ondernemers kunnen deze een maand lang kosteloos uitproberen (Proberen licht elektrisch voertuig voor ondernemers, aanvragen | Gemeente Utrecht). Daarnaast wordt vervoer over water geherintroduceerd: elektrische cargoboten (de stroomboten) verzorgen inmiddels de levering aan horecagelegenheden in de werfkelders en halen daar ook het afval op. Niet elke pilot is direct 100% succesvol, maar gezamenlijk dragen ze bij aan het leren wat werkt — en wat niet — in duurzame, slimme stadslogistiek.

Convenant Pakketlogistiek

Laurens Tuinhout gaf vanuit de gemeente Den Haag een update over het Convenant Pakketlogistiek, een samenwerking tussen gemeenten en de logistieke sector om de snelgroeiende pakketbezorging duurzamer, efficiënter en leefbaarder te maken.

Met het convenant werken partijen aan een dekkend netwerk van white-label Pick Up & Drop Off-locaties, om het aantal voertuigen en ritten te verminderen en zo de verkeersdruk en overlast in steden terug te dringen, terwijl betrouwbare bezorging behouden blijft. Het convenant werd op 13 februari 2026 ondertekend door de wethouders van de G4-gemeenten en de pakketvervoerders. Inmiddels komen de convenantpartners, met ondersteuning van DMI, op regelmatige basis bij elkaar om knelpunten van vervoerders en gemeenten te concretiseren en vervolgstappen voor de gezamenlijke aanpak te bepalen. Doel is daarbij ook vooral op te schalen naar zo veel mogelijk andere gemeenten in het land.

Pakketlogistiek in Merwede

In de wijk Merwede in Utrecht wordt een nieuwe autoluwe stadswijk ontwikkeld, waar logistieke bevoorrading slim moet worden geïntegreerd. Merwede is een grootschalige gebiedsontwikkeling met circa 6.000 woningen voor ongeveer 12.000 bewoners. Mobiliteit wordt hier anders ingericht: parkeren aan de rand, toegang voor deelauto’s, goede busverbindingen en in de toekomst de Merwedelijn‑tram. Meer dan 50 procent van de ruimte is dan ook bestemd voor groen.

Edward Bongers presenteerde namens het mobiliteitsbedrijf van de gemeente Utrecht hoe pakketlogistiek vanaf de start is meegenomen in het ontwerp van de wijk. Aan de rand van Merwede komt een logistieke zone, waarin naast de parkeergarage ook ruimte is voor inpandig laden en lossen. Pakketten worden afgehandeld via whitelabel pakketkluizen en een bemand afhaalpunt, passend bij het autovrije karakter van de wijk. Meer informatie over de wijk via https://merwede.nl

Pilot Jumbo – Paardenveld

Binnen de CodeZero‑pilot werken supermarktketen Jumbo en de gemeente Utrecht samen aan alternatieve oplossingen voor last‑mile‑distributie in de binnenstad. In de pilot is op de microhublocatie Paardenveld door Jumbo en de gemeente geëxperimenteerd met cross‑docking, fiets-trailerconfiguraties en lichte elektrische voertuigen bij de bezorging van boodschappen.

De goederen werden vanuit het grote distributiecentrum van Jumbo in Nieuwegein aangeleverd bij de microhub in de parkeergarage Paardenveld. Vanuit die microhub  werden vervolgens de last-mile leveringen aan de bewoners van de binnenstad uitgevoerd. De resultaten gaven inzicht in hoe kratgrootte, voertuigtype en afhandelingsprocessen de bezorgefficiëntie beïnvloeden binnen de Utrechtse context.

Op basis van deze inzichten is gekeken naar een vloot van lichte elektrische voertuigen, afgestemd op gestandaardiseerde kratten. Dit leidde tot nieuwe ideeën over voertuigontwerp en modulaire carriersystemen, met kansen voor meer flexibiliteit en capaciteit in de last mile.

Vertalen van Nederlandse projecten naar Europese steden

Welke concrete stappen kunnen steden en bedrijven zetten, om zero‑impact bezorging en vervoer op te schalen? Doel was om te kijken of Nederlandse projecten en voorbeelden vertaald konden worden naar Europese steden als Oslo, Milaan en Antwerpen.

Tilburg, Nijmegen en Den Haag trapten ieder af met een korte pitch over de uitdagingen in hun stad en de stadslogistieke oplossingen die ze verkennen. Deze vormden de basis voor verdere verdieping in gemengde breakoutgroepen van overheden, onderzoekers en logistieke partijen.

Tijdens deze breakouts stond de (beperkte) schaalbaarheid van een microhub zoals Paardenveld in Utrecht centraal. Met dat uitgangspunt werd nagedacht over vraagstukken zoals financiering, organisatie, stakeholder betrokkenheid, capaciteit bij een gemeente en de aanwezigheid van benodigde kennis en kunde. De middag werd afgesloten met een plenaire terugkoppeling, waarin de belangrijkste rode lijnen samenkwamen. Een ding werd duidelijk: duurzame stadslogistiek staat niet op zichzelf. De forse woningbouwopgave van de komende jaren vergroot de druk op de openbare ruimte, terwijl ook de elektrificatie van voertuigen nieuwe uitdagingen met zich meebrengt, zoals netcongestie. Opvallend is dat deze uitdagingen per stad verschillen. Waar in Nederlandse steden netcongestie een belangrijke rol speelt, is dat in Oslo veel minder het geval, doordat de logistieke sector daar al verregaand is geëlektrificeerd.

Een leerzame en inspirerende dag

Het was een leerzame en inspirerende dag. De belangrijkste les: de overgang naar duurzame stadslogistiek gaat niet alleen over het vervangen van voertuigen. Het vraagt om opnieuw gezamenlijk na te denken over infrastructuur, beleid en operationele modellen en om samenwerking tussen steden, bedrijven en kennisinstellingen. Zo komen we samen tot een succesvolle toekomstgerichte stadslogistiek.