Veel gemeenten zien een hub aan de rand van de stad als een belangrijk instrument om hun binnenstad beter bereikbaar en leefbaar te houden. Maar waar plaats je zo’n hub? En, als je een potentiële locatie hebt, hoeveel effect heeft een hub dan daadwerkelijk? De gemeente Maastricht gebruikte de Hub Locator van Goudappel om die vragen te beantwoorden.
De Hub Locator is binnen het DMI-ecosysteem ontwikkeld om gemeenten te helpen bij het bepalen, selecteren en toetsen van locaties voor mobiliteitshubs. De tool combineert verkeersgegevens, informatie over voorzieningen en beleidsdoelen van gemeenten. Daardoor ontstaat een datagedreven beeld van potentiële locaties voor een hub of een Park & Ride-voorziening.
Potentie voor afvangen van verkeer
Voor Maastricht kwam de tool op een bijzonder moment. De gemeente werkt aan een strategie voor verschillende Park & Ride-locaties rondom de stad. Daarbij leefde de vraag hoeveel potentie een locatie aan de zuidzijde van Maastricht heeft voor het afvangen van verkeer richting binnenstad en andere bestemmingen. “Wij wilden vooral weten welke verkeersstromen daar langskomen en of een investering in zo’n locatie ook echt kansrijk is”, zegt Sander Velmers, senior beleidsadviseur mobiliteit bij de gemeente Maastricht.
Van kansrijke locatie naar onderbouwde keuze
Waar de Hub Locator vaak wordt gebruikt om kansrijke locaties zichtbaar te maken, ging het Maastricht om veel meer. Heeft een locatie potentie? Hoeveel gebruikers mogen realistisch gezien worden verwacht? En welke maatregelen zijn nodig om die potentie daadwerkelijk te benutten?
De analyse toonde aan dat een locatie alleen niet voldoende is. Factoren zoals reistijd, bereikbaarheid, overstapgemak en het uiteindelijke reisdoel van bezoekers blijken grote invloed te hebben op het succes van een hub. Velmers: “De Hub Locator gaf ons inzicht in de potentie van de locatie, maar vooral ook in wat er nodig is om die potentie ook echt te realiseren.”
Verschillende scenario’s
Met behulp van de Hub Locator rekende Goudappel verschillende scenario’s door. Matthijs Zwemmer, consultant data en IT van Goudappel: “Daarbij keken we welk effect lichte, middelzware en zwaardere maatregelenpakketten hebben op het gebruik van de hub. Denk aan verbeterde OV-verbindingen, de inzet van deelfietsen, aangepaste parkeertarieven of gerichte informatievoorziening. Zo ontstaat een veel concreter beeld van de relatie tussen investeringen, maatregelen en het uiteindelijke gebruik van een mobiliteitshub.”
Waardevol voor beleid en politiek
Voor gemeenten kan een hub een forse investering zijn. Guido Scheerder, adviseur ruimtelijke economie bij Goudappel: “De Hub Locator helpt daarom niet alleen bij de keuze voor een locatie, maar ook bij het onderbouwen van beleidskeuzes richting bestuurders en gemeenteraad. Mobiliteitshubs en Park & Ride-locaties worden vaak gezien als dè oplossing voor bereikbaarheids- en leefbaarheidsvraagstukken. Dat terwijl de werkelijke effecten sterk afhangen van de locatie en de maatregelen eromheen. De tool toetst aannames aan de hand van data en maakt inzichtelijk waar de grootste potentie zit, welke effecten realistisch zijn en welke maatregelen nodig zijn om een hub succesvol te maken. Dat helpt gemeenten om investeringen af te wegen op basis van feiten in plaats van verwachtingen.”
Voor Maastricht is dat belangrijk. De resultaten maakten duidelijk waar kansen liggen, maar ook waar verwachtingen moeten worden bijgesteld. Dat helpt om toekomstige investeringen beter af te wegen en realistische doelen te formuleren. De aanpak in Maastricht laat zien dat de Hub Locator veel meer is dan een hulpmiddel voor locatieonderzoek. Velmers: “De tool helpt ons om het gesprek te voeren over de rol van een specifieke hub binnen onze bredere mobiliteitsstrategie.”
Onderbouwde keuzes
Voor gemeenten die nadenken over hubs biedt de Hub Locator dus meer dan ‘slechts’ inzicht in kansrijke locaties. De tool helpt om onderbouwde keuzes te maken, realistische verwachtingen te formuleren en gericht te sturen op maatregelen die het succes van een hub mede bepalen. Daarmee is de Hub Locator een waardevol hulpmiddel voor gemeenten die mobiliteit, leefbaarheid en ruimtelijke ontwikkeling integraal willen aanpakken.
Wat maakt een hub succesvol?
Volgens Zwemmer ligt het succes van een hub niet alleen in de locatie. Uit onderzoek blijkt dat succesvolle hubs doorgaans tussen de twee en acht procent van de beoogde verkeersstroom weten af te vangen. De uiteindelijke resultaten hangen sterk af van de omgeving, het type hub en de maatregelen die een gemeente neemt. Zwemmer: “Een belangrijk inzicht daarbij: een hub staat zelden op zichzelf. De combinatie van voorzieningen, bereikbaarheid en flankerend beleid bepaalt of mensen daadwerkelijk kiezen voor een overstap naar openbaar vervoer of deelmobiliteit.”