Inleiding

In voorbereiding op het bestuurlijk accorderen van het nationaal programma bodem, ondergrond en grondwater is in 2026 alvast gestart met de samenwerking tussen BOG en het DMI-ecosysteem. Op 26 november worden de eerste definitieve resultaten van deze samenwerking gepresenteerd (ronde 1). Voor een drietal projecten wordt een doorkijk geboden na de jaarwisseling (ronde 2). In werkvormen staan we voor deze projecten stil bij nadere uitwerkingsvragen rondom use cases en betrokkenheid van overheden. Project-overstijgend wordt tijdens de plenaire opening aangegeven op welke manier de samenwerking tussen BOG en DMI wordt voortgezet in 2027.

Programma

Presentaties

Ronde 1

Inventarisatie Datalandschap Bodem en Ondergrond – Domeinanalyse en Visualisatie

In 2026 is door circa 30 partijen (publiek, privaat en kennis) gewerkt aan het project inventarisatie datalandschap bodem en ondergrond. Onder voorbehoud dat het definitieve concepten zijn, worden de eindproducten (domeinanalyse en visualisatie) gepresenteerd in twee aparte sessies. De keuze is gemaakt de producten vanuit samenhang maar apart te presenteren zodat voldoende tijd kan worden besteed aan het proces, de gemaakte afwegingen en relevantie voor andere beleidsdomeinen.

MiniGIM

MiniGIM staat voor Minimale Gebiedsinformatie Methodiek en is gestart als initiatief van BPD, Blauwhoed, VORM, MRP, COD en Kavelvastgoed, en is sindsdien doorontwikkeld door NEPROM, samen met gemeenten en het DMI-ecosysteem. Versie 1.0 bestaat uit twee kernonderdelen, aangevuld met een beheerdocument, een voorbeeldmodel en hulpmiddelen voor softwareleveranciers:

1. Omgevingsanalyselijst. Een checklist met 83 onderdelen in 13 modules, van bodem en water tot milieu, veiligheid, mobiliteit, participatie en grondexploitatie. Met deze lijst voorkom je dat belangrijke elementen ontbreken of onvoldoende worden uitgewerkt.
2. Informatieleveringsspecificatie (ILS). Legt vast welke gegevens een 3D-ontwerpmodel minimaal moet bevatten om de grondexploitatie (GREX) automatisch te kunnen doorrekenen.

De producten van de Inventarisatie Datalandschap Bodem en Ondergrond zijn voor het eerst toegepast in de context van MiniGIM. In deze sessie wordt een toelichting gegeven op deze toepassing en MiniGIM zelf. Deze sessie is interessant voor organisaties die eerder kennis hebben genomen van de twee opgeleverde producten en open staan voor het leggen van de verbinding met toekomstbestendige gebiedsontwikkeling.

Ronde 2

Circulaire Grondstromen

Bij bouwprojecten komt vaak veel grond vrij, terwijl bij andere projecten juist grond nodig is. Omdat vraag en aanbod onvoldoende op elkaar zijn afgestemd, wordt grond vaak onnodig afgevoerd en vervoerd, terwijl deze elders goed hergebruikt kan worden. Buro Borgland en Esri werken daarom aan Circular Soils, een digitale grondmarktplaats waarmee gemeenten, aannemers en andere organisaties vraag en aanbod van grond bij elkaar kunnen brengen. Het voorstel om deze grondmarktplaats aan te sluiten op de DMI-infrastructuur is dit jaar goedgekeurd. Daarbij werken we aan een open systeem waarin ook verschillende regionale grondmarktplaatsen gegevens met elkaar kunnen uitwisselen.

Tijdens deze sessie vertellen Buro Borgland en Esri over de plannen en de voortgang. We gaan vooral graag in gesprek met gemeenten en andere DMI-partners: tegen welke problemen lopen zij aan bij het organiseren van grondstromen, en wat zouden zij graag terugzien in een gezamenlijke grondmarktplaats? Deze ervaringen en wensen willen we gebruiken bij de verdere ontwikkeling van Circular Soils.

Onontplofte Oorlogsresten

In Nederland liggen nog altijd explosieven uit de Tweede Wereldoorlog in de bodem. Bij bouwprojecten en andere graafwerkzaamheden moet daarom worden gekeken of deze explosieven daar nog liggen. De resultaten van deze onderzoeken liggen vaak verspreid over losse rapporten en kaarten, waardoor hetzelfde gebied meermaals wordt onderzocht. En het is niet zo dat er ieder jaar explosieven bij komen. Een oplosbaar probleem dus.

Het Havenbedrijf Rotterdam liep tegen deze problematiek aan en investeerde daarom in de ontwikkeling van Online Platform LINX. In deze sessie vertelt het Havenbedrijf over de problemen uit het verleden, de ontwikkeling van LINX en de voordelen die het platform inmiddels oplevert. Ook kijken we vooruit naar 2027, waarin de intentie is dat LINX wordt aangesloten op de DMI-infrastructuur. Daarmee wordt bestaande onderzoeksinformatie eenvoudiger toegankelijk voor gemeenten en andere organisaties, zodat kennis beter wordt gedeeld en dubbel onderzoek kan worden voorkomen.

3D-model Ondergrond

Binnen het Dutch Metropolitan Innovations ecosysteem (DMI), mede mogelijk gemaakt door het Nationaal Groeifonds, heeft Future Insight de opdracht om met DMI-partners een praktisch innovatietraject op te zetten.

• Wat gaan we doen? We bouwen voort op het pionierswerk van de G4 door landelijke openbare databronnen federatief te combineren met 3D en/of BIM data. Hiermee toetsen we de schaalbaarheid van het functioneel ontwerp en de toegepaste aanpak voor het 3D-ondergrondmodel voor andere overheden.
• Met wie en waarvoor? Voor de toetsing is Future Insight op zoek naar twee gemeenten die gezamenlijk een concrete praktijkvraag willen uitwerken en oplossen. Denk aan ruimtereservering en traceer keuzes voor warmtenetten of netverzwaring, 3D conflictdetectie en fasering bij grote herinrichtingen of kabelverleggingen en het geautomatiseerd controleren en inpassen van ingezonden 3D-ontwerpen (BIM/IFC) van aannemers en nutsbedrijven.

Om het plan van aanpak verder aan te scherpen en vorm te geven naar een realistisch resultaat komen we op 26 november graag in gesprek met geïnteresseerde overheden. Tijdens de sessie werken we gezamenlijk aan de uitwerking van casussen met als voornemen een gezamenlijke ontwikkelpartner te worden. Andere DMI-Deelnemers die van betekenis kunnen zijn voor een potentiële casus (zie 2^e bullit) zijn ook welkom.

Praktische informatie

• Het DMI-centre is gevestigd aan de Barchman Wuytierslaan 10 te Amersfoort (naast Amersfoort Centraal). Via de intercom bij de deur (DMI aanklikken) krijg je toegang tot het pand. Na binnenkomst direct rechts en dan bevindt het DMI-centre zich op de 1^e etage.
• In het DMI-centre zijn koffie, thee en water gratis beschikbaar. Een eigen drinkbeker moet je wel meenemen. Andere consumpties worden niet verzorgd.
• Aanmelden kan door een mail te sturen aan Roy Boertien: roy.boertien@minienw.nl