use case
Data geeft Lelystad grip op grondstromen
Wie een gebied ontwikkelt, kan er niet omheen: grond is schaars, kostbaar en steeds moeilijker te winnen. Gemeenten, waterschappen en provincies zoeken daarom naar manieren om vrijkomende grondstromen beter te benutten. Lelystad pakt die uitdaging aan met data, samenwerking en een circulaire strategie.
Circulaire grondstromen zijn al jaren onderwerp van gesprek, maar het thema blijft vaak steken in goede bedoelingen. Dat is niet verwonderlijk: hergebruik van grond vraagt om inzicht in wat er vrijkomt, waar vraag naar grond ontstaat en hoe de kwaliteit van die grond geborgd blijft. Volgens projectleider Klaas de Jonge van de gemeente Lelystad is dat precies waar nu verandering komt. “Als je vroegtijdig met data inzicht hebt in de vraag en aanbod en de kwaliteit van grond, worden circulaire ambities in één keer concreet en meetbaar. Zonder die data blijft het bij intenties.”
Programma Flevokust Haven
Die benadering vormt de basis van het programma voor Flevokust Haven: een gebied van tweehonderd hectare dat wordt herontwikkeld en waar voormalige visvijvers plaatsmaken voor een modern bedrijventerrein. De betrokkenen – van gemeenten tot ontwikkelaar – kijken tegelijkertijd naar de planvorming, de sanering, het bouwrijp maken en de circulaire materiaalstromen. Daardoor worden kansen voor hergebruik van grondstromen zichtbaar die in traditionele gebiedsontwikkelingen vaak verborgen bleven.
Lokale kringloop van materialen
De gemeente Lelystad heeft organisch materiaal en puin van andere ontwikkelingen, het waterschap beschikt over grote hoeveelheden slib die een bestemming nodig hebben. Door voorbereiding en ontwerp samen te voegen, ontstond een nieuwe ambitie: alle bruikbare stromen binnen het project houden en zo de bodemkwaliteit versterken. Betrokken partijen zetten slib en organisch materiaal in om een vitale bodem te realiseren in nieuw bosgebied. Dat bosgebied is onderdeel van de gebiedsontwikkeling rondom het bedrijventerrein. Het vrijgekomen puin wordt verwerkt in wegfunderingen. Zo ontstaat een lokale kringloop van materialen die normaal via allerlei externe routes hadden moeten worden afgevoerd of ingekocht.
Optimalisatie van gebieden
Een indrukwekkende werkwijze, maar wel een die vraagt om inzicht. Met Circular Soils, een digitaal platform dat volledig grip en inzicht biedt op alle grondstromen, werken de betrokkenen aan een portaal waarin overheidsinstanties, omgevingsdiensten en projectpartners realtime data delen. Elk materiaal wordt voorzien van een grondstromenpaspoort waarmee je de weg van de betreffende stroom kunt zien. Van bron tot toepassing. Dit paspoort sluit aan op de Basisregistratie Ondergrond. De resultaten zijn: overzicht van grondstromen, herleidbaarheid en een basis waarop je gebiedsgericht te werk kunt gaan. De Jonge: “Hierdoor kun je samenwerken om gronden uit te wisselen die de ander kan gebruiken. We bewegen zo van losse projectoptimalisatie naar gezamenlijke gebiedsoptimalisatie.”
Veertigduizend vrachtwagenbewegingen
Het levert tastbare resultaten op. Omdat bij het project in Lelystad grond en bagger in de regio worden hergebruikt, zijn naar schatting van De Jonge veertigduizend vrachtbewegingen voorkomen. Daarmee daalde de uitstoot met tachtig ton CO2 en bleef een aanzienlijk bedrag binnen het project. De efficiënte planning zorgde bovendien voor versnelling: minder transport betekent minder afhankelijkheid van logistieke ketens en minder verstoring van de omgeving.
Landelijke Buyer Group Grondstromen
De aanpak in Lelystad staat niet op zichzelf. Binnen de landelijke Buyer Group Grondstromen werken publieke opdrachtgevers aan dezelfde transitie: van het gebruik van primaire materialen naar hoogwaardige toepassing van secundaire stromen. Met een marktplaats voor vraag en aanbod ontstaat een nieuw speelveld waarin CO2‑arme routes en duurzame overeenkomsten leidend zijn voor keuzes in uitvoering. De Buyer Group Grondstromen is een samenwerkingsverband van publieke opdrachtgevers – waaronder gemeenten, provincies, waterschappen en Rijkswaterstaat – die samenwerken aan het hoogwaardig, circulair en kostenbewust gebruik van grondstromen.
Roy Boertien van DMI tot slot: “Met de combinatie van transparantie, vertrouwen en technologie ontstaat een toekomst waarin grondstromen niet langer restproducten zijn, maar bouwstenen voor klimaatadaptieve, duurzame en betaalbare gebiedsontwikkeling. Lelystad laat zien hoe die toekomst er in de praktijk uitziet. Als DMI zien we kansen om dit initiatief te helpen met opschalen. Het is een zeer aansprekend voorbeeld voor circulaire gebiedsontwikkeling.”
sluit je aan en maak je aanbod zichtbaar voor het hele netwerk
We zijn er voor overheden, bedrijven en kennisinstellingen
